กรมชลฯ ปรับปรุง 9 แหล่งน้ำ ลำพูน-เชียงใหม่ พบ 'ปู่ฝาย' โครงการฝายชลขันธ์พินิจ ต.ดอยแก้ว อ.สารภี เชียงใหม่ อายุใช้งาน 84 ปี
กรมชลฯ ปรับปรุง 9 แหล่งน้ำ ลำพูน-เชียงใหม่ พบ 'ปู่ฝาย' โครงการฝายชลขันธ์พินิจ ต.ดอยแก้ว อ.สารภี เชียงใหม่ อายุใช้งาน 84 ปี
กรมชลประทาน เดินหน้าปรับปรุงโครงการชลประทานขนาดกลางในพื้นที่ภาคเหนือเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ำ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจให้กับเกษตรกร
นายเกื้อกูล มานะสัมพันธ์สกุล ผู้อำนวยการโครงการชลประทานเชียงใหม่ กรมชลประทาน เป็นตัวแทนนายทศพล เผื่อนอุดม ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เป็นประธานการประชุมปัจฉิมนิเทศ โครงการศึกษาความเหมาะสมการปรับปรุงโครงการชลประทานขนาดกลางจังหวัดลำพูนและอำเภอจอมทอง อำเภอฮอด อำเภอดอยหล่อและอำเภอดอยเต่า จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีนายพิชัย เลิศพงศ์อดศร นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่เข้าร่วม ณ ห้องประชุมองค์การฯ
นายเกื้อกูล กล่าวว่าโครงการชลประทานขนาดกลางเป็นเครื่องมือที่สำคัญของกรมชลประทานที่สนับสนุนน้ำเพื่อทำการเกษตรและกิจกรรมความต้องการใช้น้ำด้านต่าง ๆ ช่วยให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี แต่เนื่องจากอาคารและระบบชลประทานที่ก่อสร้างและใช้งานมาอย่างยาวนาน ทำให้เกิดชำรุดเสียหายและประสิทธิภาพการส่งน้ำต่ำ เกิดผลกระทบต่อประชาชน ทำให้เจ้าหน้าที่ชลประทานในพื้นที่ ไม่สามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ
กรมชลประทาน นั้นมีพันธกิจที่สำคัญ 4 ข้อคือ พัฒนาแหล่งน้ำและเพิ่มพื้นที่ชลประทานตามศักยภาพของลุ่มน้ำให้เกิดความสมดุล บริหารจัดการน้ำอย่างบูรณาการทั่วถึงและเป็นธรรม พร้อมกับดำเนินการป้องกันและบรรเทาภัยอันเกิดจากน้ำตามภารกิจอย่างเหมาะสม และเสริมสร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนาแหล่งน้ำและบริหารจัดการน้ำ
กรมชลประทาน นั้นเห็นความสำคัญต่อการปรับปรุงโครงการชลประทานที่มีอยู่เดิม ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งยังดำเนินการได้รวดเร็วเพราะปรับปรุงต่อยอดในพื้นที่ความรับผิดชอบของกรมชลประทานเอง แต่จากปัญหาที่โครงการชลประทานต่าง ๆ ชำรุดเสียหายและมีประสิทธิภาพต่ำ เพื่อแก้ไขปัญหาภัยที่เกิดจากน้ำปัญหาเจ้าหน้าที่ลดลง ปัญหาแย่งใช้น้ำจากเศรษฐกิจที่ขยายการเติบโต
กรมชลประทาน จึงได้กำหนดยุทธศาสตร์ 5 ข้อ เพื่อขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายและวิสัยทัศน์ของกรมชลประทาน เพื่อแก้ไขปัญหาด้านต่างที่เกิดขึ้น โดยใช้ระบบ IoT ระบบ AI ระบบ Application และ พัฒนาทักษะของบุคลากร พร้อมทั้งพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ทันสมัย เพื่อขับเคลื่อนให้กรมชลประทานแก้ไขปัญหาได้อย่างยั่งยืน และสร้างความมั่นคงด้านน้ำและเพิ่มคุณค่าการบริการ ได้อย่างสมบูรณ์
นายปรัชญา ฉายวัฒนา ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมโยธา(ด้านวางแผน) กล่าวเสริมว่า โครงการศึกษาความเหมาะสมการปรับปรุงโครงการชลประทานขนาดกลางทั้ง 8 อำเภอในจังหวัดลำพูน และ อำเภอจอมทอง อำเภอฮอด อำเภอดอยหล่อ อำเภอดอยเต่า จังหวัดเชียงใหม่ เป็นงานศึกษาที่กรมชลประทานดำเนินการโดยสำนักบริหารโครงการ ได้ว่าจ้างกลุ่มบริษัทที่ปรึกษามาทำการศึกษาความเหมาะสมเนื่องจากโครงการชลประทานขนาดกลางได้ก่อสร้างและใช้งานมาเป็นระยะเวลานาน ทำให้อาคารและระบบชลประทานชำรุดเสียหายและมีประสิทธิภาพต่ำ
จึงทำการศึกษาความเหมาะสมเพื่อประโยชน์ คือ เพื่อปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพโครงการ เพื่อช่วยบรรเทาภัยที่เกิดจากน้ำในเขตโครงการ เพื่อให้การบริหารจัดการน้ำเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นระบบให้สอดคล้องกับวิถีชีวิต สังคม สิ่งแวดล้อม และแผนงานอื่น ๆ ในอนาคต และเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎร
การศึกษาใช้ระยะเวลา 15 เดือน โดยเริ่มมาตั้งแต่ 6 กุมภาพันธ์ 2568 และจะสิ้นสุด 1 พฤษภาคม 2569 สำหรับผลการศึกษาจะได้ ประกอบด้วย
1.แผนหลักการพัฒนาและบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ 8 อำเภอของจังหวัดลำพูน มีแผนงานโครงการรวม 29 โครงการ ความจุกักเก็บน้ำรวม 21.462 ล้านลูกบาศก์เมตร มีพื้นที่ชลประทานและรับประโยชน์ 33,607 ไร่ และ 4 อำเภอของจังหวัดเชียงใหม่ มีแผนงานโครงการรวม 31 โครงการ ความจุกักเก็บน้ำรวม 66.46 ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่ชลประทานและรับประโยชน์ 52,655 ไร่ รวมทั้งสิ้น 60 โครงการได้ความจุกักเก็บน้ำรวม 87.922 ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่ชลประทานและรับประโยชน์ 86,262 ไร่
2.แผนการปรับปรุงโครงการชลประทานขนาดกลางที่มีความสำคัญลำดับต้น 9 โครงการจาก 16 โครงการที่ประเมินและคัดเลือกจากพื้นที่ศึกษา 2 จังหวัด ระยเวลา 10 ปี ทั้งแผนระยะเร่งด่วน แผนระยะสั้น แผนระยะกลางและแผนระยะยาว ได้แก่
2.1 โครงการฝายชลขันธ์พินิจ ต.ดอยแก้ว อ.สารภี เชียงใหม่ อายุใช้งาน 84 ปี พื้นที่ชลประทาน 44,900 ไร่ ประกอบด้วย 5 แผนงาน 83 กิจกรรมย่อย
2.2 โครงการอ่างเก็บน้ำแม่ธิ ต.บ้านธิ อ.บ้านธิ จ.ลำพูน อายุใช้งาน 39 ปี พื้นที่ชลประทาน 6,500 ไร่ ประกอบด้วย 5 แผนงาน 24 กิจกรรมย่อย
2.3 โครงการอ่างเก็บน้ำแม่สาน ต.ศรีบัวบาน อ.เมืองลำพูน จ.ลำพูน อายุใช้งาน 40 ปี พื้นที่ชลประทาน 9,600 ไร่ ประกอบด้วย 5 แผนงาน 31 กิจกรรมย่อย
2.4 โครงการอ่างเก็บน้ำแม่เมย ต.ทาขุมเงิน อ.แม่ทา จ.ลำพูน อายุใช้งาน 24 ปี พื้นที่ชลประทาน 2,500 ไร่ ประกอบด้วย 5 แผนงาน 35 กิจกรรมย่อย
2.5 โครงการฝายวังตอง ต.เวียงยอง อ.เมืองลำพูน จ.ลำพูน อายุใช้งาน 50 ปี พื้นที่ชลประทาน 4,500 ไร่ ประกอบด้วย 5 แผนงาน 37 กิจกรรมย่อย
2.6 โครงการฝายเหมืองดั้ง ต.ป่าพลู อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน อายุใช้งาน 41 ปี พื้นที่ชลประทาน 11,300 ไร่ ประกอบด้วย 4 แผนงาน 31 กิจกรรมย่อย
2.7 โครงการอ่างเก็บน้ำแม่ตูบ ต.โปงทุ่ง อ.ดอยเต่า จ.เชียงใหม่ อายุใช้งาน 40 ปี พื้นที่ชลประทาน 14,967 ไร่ ประกอบด้วย 4 แผนงาน 32 กิจกรรมย่อย
2.8 โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยโป่งจ้อ ต.สันติสุข อ.ดอยหล่อ จ.เชียงใหม่ อายุใช้งาน 43 ปี พื้นที่ชลประทาน 9,742 ไร่ ประกอบด้วย 6 แผนงาน 46 กิจกรรมย่อย
2.9 โครงการฝายเหมืองใหม่ ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ อายุใช้งาน 43 ปี พื้นที่ชลประทาน 8,116 ไร่ ประกอบด้วย 6 แผนงาน 28 กิจกรรมย่อย
รวมทั้งสิ้น 9 โครงการ 45 แผนงาน 347 กิจกรรมย่อย เป็นค่าใช้จ่ายเงินลงทุน 3,253.185 ล้านบาท
ขณะที่นายอภิวัฒน์ ภูมิไธสงค์ รองผู้อำนวยการสำนักชลประทานที่ 1 กล่าวว่าเมื่อได้ผลการศึกษาปรับปรุงทั้ง 9 โครงการแล้ว ชลประทานในพื้นที่โดยสำนักงานชลประทานที่ 1 จะบรรจุเข้าแผน MTEF และเตรียมความพร้อมในการออกแบบรายละเอียดและของบประมาณเพื่อปรับปรุงโครงการ และมอบหมายให้โครงการชลประทานลำพูนและโครงการชลประทานเชียงใหม่ ไปเร่งประชาสัมพันธ์ พร้อมดำเนินการในแผนงานเร่งด่วน แผนงานระยะสั้นและแผนงานที่ไม่ใช่สิ่งก่อสร้าง ให้การแก้ไขปัญหาเร่งด่วนในพื้นที่ทำได้อย่างรวดเร็ว
“เมื่อมีการปรับปรุงโครงการแล้วจะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร เพราะน้ำเป็นปัจจัยสำคัญของเกษตรกรและประชาชน โดยอาคารและระบบชลประทาน เป็นเครื่องมือที่โครงการชลประทานในพื้นที่ๆ ใช้สนับสนุนการทำการเกษตรและความต้องการใช้น้ำทุกด้าน การปรับปรุงโครงการชลประทานขนาดกลาง จะทำให้การส่งน้ำและบริหารจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพและทั่วถึง ตรงตามความต้องการของเกษตรกร จะช่วยเพิ่มผลผลิตมากขึ้นและมีคุณภาพ
ช่วยเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรมากขึ้น ส่งผลให้คุณภาพชีวิตของเกษตรดีขึ้น ขณะเดียวกันการปรับปรุงโครงการและระบบส่งน้ำก็จะช่วยการประหยัดน้ำ ทำให้มีน้ำชลประทานเกิดความมั่นคง สามารถสนับสนุนกิจกรรมความต้องการใช้น้ำด้านต่างๆได้ทั่วถึง”นายอภิวัฒน์ กล่าว
สำหรับการป้องกันภัยอันเกิดจากน้ำ เมื่อมีการปรับปรุงระบบชลประทานต่าง ๆ แล้ว โครงการชลประทานในพื้นที่ทั้ง 2 โครงการ ได้แก่ โครงการชลประทานลำพูนและโครงการชลประทานเชียงใหม่ จะมีเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการช่วยแก้ไขและบรรเทาปัญหาภัยแล้ง ปัญหาอุทกภัยและปัญหาอื่นๆ อันเกิดจากน้ำ พร้อมทั้งสนับสนุนกิจกรรมของชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สำหรับเพิ่มพูนรายได้ให้แก่ชุมชน และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจในพื้นที่ชลประทาน
สำหรับ กลุ่มผู้ใช้น้ำอ่างเก็บน้ำห้วยโป่งจ้อ นายทิม แสนปุก กรรมการกลุ่มผู้ใช้น้ำ ย้อนให้ฟังว่า หลายปีก่อนหน้านี้ตนเคยเป็นประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำ ได้นำสมาชิกในชุมชน ใครมีรถยนต์มอเตอร์ไซค์ ก็นำรถใส่ภาชนะไปขนน้ำจากแม่น้ำปิง ที่อยู่ห่างออกไป 12 กิโลเมตร ขนน้ำมาเติมในอ่างเก็บน้ำห้วยโป่งจ้อ เพื่อเป็นสัญลักษณ์ให้เห็นว่า เกษตรกรวิกฤตน้ำ และก็ได้ผล เพราะการแสดงออกของชาวบ้านทำให้รถติด มีสื่อมวลชนมาทำข่าว ทางผู้เกี่ยวข้องจึงได้ลงมาสำรวจ เพื่อที่จะทำการปรับปรุงอ่างเก็บน้ำจนมีวันนี้ ตน และชาวบ้านดีใจมาก
ส่วนนายเรวัฒน์ พรมทา บอกว่า ดีใจมาก ที่มีวันนี้ ในขณะที่นายถนอม ศิริปา ตัวแทนกลุ่มผู้ใช้น้ำอีกชุมชน ที่มาพร้อมกับสมาชิกที่อยู่ในชุมชนเดียวกัน เล่าให้ฟังว่า น้ำคือหัวใจของการเกษตร ผลดีจากน้ำ จะทำให้มะม่วงและลำไย ที่เป็นพืชเศรษฐกิจหลัก ได้ผลผลิตที่ดี ซึ่งก่อนหน้านี้ ระบบส่งน้ำมีปัญหา กว่าที่น้ำจะถึงแปลงเกษตรที่อยู่ท้ายอ่างบางจุดใช้เวลาเป็นวัน เนื่องจาก ระบบรางส่งน้ำ ชำรุดทรุดโทรม สร้างมาหลายสิบปีแล้ว
